World Heritage Traveller

1. Karachi
2. Sindh
3. Ranikot en Sehwar Sareef
4. Naar Moenjadoro
5. Van Sukkur naar Multan
6. Van Multan naar Lahore
7. Lahore Dag 1
8. Lahore Dag 2
9. Lahore Dag 3
10. Grand Trunk Road
11. Peshawar
12. Takht-i Bahi en Taxila
13. Terugreis via Abu Dhabi

Karachi

25 November 2023, 30°

Het is maar 1 uur en 50 minuten vliegen van Dubai naar Karachi. Het vliegtuig van Emirates zit lang niet vol en ik heb een rij van 3 voor mij alleen.

Op het vliegveld van Karachi is alles behoorlijk goed georganiseerd. Ik ben in een minuut of 10 door de formaliteiten heen. Eerst een stempel halen op mijn geprinte visum, en dan nog in de rij voor buitenlanders voor een stempel in mijn paspoort. Buiten de aankomsthal staat de chauffeur me al op te wachten om me naar het hotel te brengen.

Als ik ingecheckt ben, app ik de gids van mijn Untamed Borders tour groep, met wie ik de komende twee weken door Pakistan zal reizen. Deze is met de 9 medereizigers al aan een stadstour van Karachi begonnen en komt me per tuktuk ophalen. We starten in het Nationaal Museum, waar ik alleen even bij de beelden in de tuin kijk.

Daarna rijden we langs:

– Empress Market: een overdekte markt, met o.a. handgedreven kokosnootolie-machines.

– Frere Hall: een bibliotheek uit de Britse tijd, die veel wegheeft van een kerk en ooit bedacht was als stadhuis. Kinderen zijn hier op het terrein cricket aan het spelen.

– het Mausoleum van Jinnah: de stichter van Pakistan ligt hier begraven. Het is ook een populair park om rond te hangen, en veel lokale bezoekers willen met ons op de foto.

– het Mohatta paleis: gebouwd door een zakenman uit Rajahstan in 1927, nu een museum met een tentoonstelling over weefkunst en foto’s van Jinnah.

We ‘lunchen’ aan het eind van de middag bij een strandrestaurant.

Op de terugweg naar het centrum stoppen we bij Clifton Beach, waar de inwoners van Karachi zich vermaken met het rijden in buggies, op kamelen of witte paarden, en slangenbezweerders zijn er ook.

Tot slot gaan we naar een groots modern winkelcentrum, waar we (tijdrovend) geld wisselen. Bij de Carrefour supermarkt haal ik wat snacks en drankjes – het is al na 7 uur als we terug zijn bij het hotel.

Sindh

26 November 2023, 28°

We vertrekken om half 9 met de bus naar een buitenwijk van Karachi. Daar liggen de Chaukhandi tombes, fijne grafmonumenten uit de 15e tot 18de eeuw van een stam uit Balochistan. Mannelijke en vrouwelijke graven hebben verschillende kenmerken, met hoofddeksels en wapens voor de mannen en juwelen voor de vrouwen.

De volgende stop, de resten van de oude havenstad Banbhore, ligt een uur verderop maar diep in het platteland. De weg is deels onverhard. Het is nog geen werelderfgoed (ze hebben het al drie keer geprobeerd), maar de entreeprijs is er al wel naar: 1500rs (4,50 EUR) voor buitenlanders. Daar kun je hier ook een volledige maaltijd inclusief drankje voor kopen. Er is ook een klein museum bij, met vondsten tot voor de jaartelling. De bloeiperiode was echter in de vroege Islamitische tijd, ca. 8ste eeuw.

Hier vind je o.a. de oudste moskee van Zuid-Azie. De muren zijn er niet meer en van de zuilen resten alleen nog de sokkels. Verderop op het terein zijn resten van een paleis en een winkelstraat. Er worden nog steeds opgravingen gedaan; niet lang geleden is een ivoor werkplaats ontdekt. Het meest compleet zijn echter de lange stadsmuren, inclusief toegangspoort van de zeezijde.

Lunch is bij Cafe Imran, “het beste wegrestaurant van Pakistan”. Het is er druk en leuk aangekleed binnen. Van de uitgebreide kaart kies ik Chicken Paneer Reshima Handi (een soort Thaise kip in groene curry).

Om 3 uur zijn we bij het hoofddoel van vandaag: het werelderfgoed Makli bij Thatta. Het is een reuzegrote begraafplaats, volgens de Pakistani de grootste ter wereld (er is een andere kandidaat in Irak). De monumentale graven dateren uit de 15de tot 18de eeuw, en zijn van mensen van verschillende komaf.

Een golfkar-achtige terreinwagen brengt ons naar het Soefi-heiligdom verderop het terrein. De hele cult om hier op Makli begraven te worden begon met de dood van een Soefi-heilige. Later wilden alle belangrijke personen in zijn nabijheid begraven worden. Vrijdags komen hier nog steeds grote drommen pelgrims. Nu zijn er maar een paar mensen. Het binnenterrein heeft twee grote ketels voor voedsel. De mensen zijn gekomen voor het gratis eten.

Aan het eind van de middag wordt het licht beter en kan ik nog wat meer foto’s maken van de kleurige mausolea. Bij het Resthouse aan de uitgang trakteert de official hier ons op de gebruikelijke thee, een ‘ceremonie’ die met gemak 2 uur duurt.

Dan is het nog 2 uur rijden naar Hyderabad. Er zijn wat wegen afgesloten, misschien door de regenval van afgelopen nacht. We stoppen ook nog bij Hyderabad Darbar om wat te eten. Pas tegen 10 uur zijn we in ons hotel. Het Crown Hotel ligt aan een drukke weg en er is een bruiloft aan de gang. Dat voorspelt niet veel goeds, maar met mijn oordopjes in slaap ik toch vrij goed. Het hotel zelf stelt niet veel voor – online zie ik dat het 22 eur per nacht kost, dar geeft het niveau wel een beetje aan. Maar de kamer is schoon en het matras goed.

Ranikot en Sehwar Sareef

27 November 2023, 27°

We vertrekken vandaag om 9 uur. Eerst moeten we de miljoenenstad Hyderabad zien uit te komen. We doen dit met een politie escorte die voor ons uit rijdt. Bij de stadsgrens draagt hij zijn taken over aan de provinciale politie van Sindh. Het is dan nog 2 uur rijden over een redelijke tolweg naar Ranikot fort. De laatste 35km gaat over een slechte weg die ze weer aan het herstellen zijn. In 2022 stond deze hele omgeving onder water door de grote overstromingen. Hier en daar wonen mensen in tenten of in simpele houten huizen. Het ziet er arm uit en in een woestijnlandschap waar water moeilijk te vinden zal zijn. Ze houden geiten.

Rani Kot fort ontlokt meteen een Wow! uit de groep. Het is een lange verdedigingsmuur die zich 35km lang over de heuvels slingert. Het wordt ook wel de Grote Muur van Sindh genoemd. Het is onduidelijk wie het gebouwd heeft, wanneer en waarom. Waarschijnlijk is hij niet heel oud. Je kunt een stuk over het eerste deel lopen.

Na het fort lunchen we langs de grote weg en rijden in een uurtje door naar de stad Sehwar Sareef. Dit is niet zo’n grote plaats en alles draait er om het grote Soefi-heiligdom van Lal Shahbaz Qalandar. Dit is er al vanaf de 13de eeuw en trekt een miljoen pelgrims per jaar. Elke dag na het avondgebed wordt er een meditatieve “danss”-essie gehouden, op muziek van drums en trompetten. Als we er aankomen zijn er al een paar honderd mensen. Mannen en vrouwen zitten gescheiden (degenen die niet participeren moeten op de grond blijven zitten).

Ik zit tussen de drummers en de ‘dansende’ vrouwen. Het lijkt of de vrouwen nog meer in trance komen dan de mannen, sommigen vallen ook flauw. De mannen ‘headbangen’ met hun hoofd – en dat 40 minuten lang. Het is een wild spektakel.

In 2017 is dit heiligdom getroffen door een zelfmoordaanslag van ISIS, waarbij 90 doden zijn gevallen. Het lijkt ook een makkelijke prooi; wij zijn niet gefouilleerd maar kwamen dan ook door de VIP-ingang. De meer rechtlijnige moslims zijn tegen de ‘heidense’ praktijken zoals opgevoerd in de Soefi-heiligdommen zoals deze.

Na nog een kort rondje over de markt (met politiebegeleiding) overnachten we in het Lal Shahbaz Rest House van de toeristenorganisatie in Sindh; er zijn in deze streek nauwelijks hotels omdat er weinig toeristen komen.

Naar Moenjadoro

28 November 2023, 28°

Om half 9 rijden we Sehwan uit, weer achter de politie aan. De eerste tussenstop is de Khudabad moskee van rond 1700. Een groot complex, wit met blauw en met muurschilderingen.

Tijdens de rit van twee uur richting Moenjadaro komen we veel door kamelen aangedreven’ wagens tegen. Ook zijn er veel baksteenfabriekjes langs de weg.

Een halfuur voor Moenjadaro verlaat de politie ons. We rijden over een binnenweg, langs vruchtbare landbouwgronden. We maken eerst een stop in het dorp dat naast de opgravingen ligt. Onze gids Ali komt er vandaan en zijn familie woont er al vijf generaties lang. Hijzelf heeft een wat groter, stenen huis. Op de vloer is nog steeds veel waterschade te zien. In het centrum van het dorp ligt een pleintje grenzend aan verschillende ‘tuinen’ van de simpele huizen. Hier houden ze een paar koeien en geiten. De kinderen die in grote getale aanwezig zijn, voeren wat dansjes op en natuurlijk is er handwerk (geborduurde kleden) te koop.

We eten lunch in het guesthouse van Moenjadaro. Er is voor ons een familiemaaltijd klaargemaakt, met dal, rijst, groentencurry en nog veel meer. En zelfs koffie (Nescafe) toe.

Het archeologisch park van Moenjadaro – één van de oudste grote steden ter wereld, uit 2500 voor Christus – is groots. En dat terwijl maar een beperkt deel van de stad is opgegraven. Je ziet de verschillende wijken, met netjes gerangschikte huizen en watersysteem. We bezoeken alleen het eerste deel (de citadel), dat wordt gedomineerd door een grote stupa van later datum.

Het eenvoudige museum toont wat er zoal gevonden is. Vooral de kleibeeldjes die dieren voorstellen vallen in de smaak.

We vermaken ons de rest van de rit met vervoermiddelen fotograferen. Naast de prachtig versierde trucks is de specialiteit van deze streek zwaar beladen trekkers met balen hooi. Ze nemen meer dan de helft van de weg in beslag.

De rit naar het volgende fort, Kot Diji, duurt almaar langer en langer: we komen zelfs in een heuse file van suikerriettrucs terecht. Uiteindelijk zijn we er zelfs na zonsondergang. We lopen wel een ronde door het fort, het ziet er imposant uit maar veel zin heeft het zo niet in het donker.

Van Sukkur naar Multan

29 November 2023, 28°

We vertrekken vandaag om 8 uur voor een lange reisdag. De stad uit rijden we langs de imposante Sukkur Barrage, een waterkering uit de Brits-koloniale tijd. Hij is nog steeds in gebruik om het water in de Indus te controleren voor irrigatie en tegen overstromingen.

We rijden grotendeels over de Sukkur-Multan Motorway, de “beste snelweg van Pakistan”. Het is een tolweg en we worden hier niet gehinderd door langzaamrijdend verkeer.

Tegen kwart voor 12 komen we aan bij de blauw-witte tombes van Uch Sharif. Al vanaf een afstandje zien de drie er schitterend uit. Ze staan hoog op een plateau, maar dat heeft ze niet beschermd tegen zware overstromingen. In de 19de eeuw raakten twee van de drie zwaar beschadigd. Ze zijn niet meer hersteld, maar de facades zijn wel gerestaureerd.

Bij het complex hoort ook een moskee. Deze is van buiten opgetrokken in dezelfde Centraal-Aziatische tegeltjesstijl. Aan de binnenkant is er juist weer veel hout (met decoraties), waardoor het op een Turkse Seljoek-moskee zoals in Sivrahisar lijkt. Voor de moskee is een duiventil, waarvan de duiven en groupe naar de top van de koepels zwermen (een karakteristiek plaatje voor deze site).

Dan gaan we weer voor anderhalf uur de bus in. Op de laatste kilometers zien we zandwoestijn aan de ene kant en geïrrigeerde velden aan de andere kant. Het Derawar fort is een woestijnfort, voor het laatste gebruikt door een regionale prinselijke familie. De massieve muren en bastions zijn nog intact.

Op het desolate en vervallen binnenterrein zijn vooral de gevangeniscellen en de toren waarin gevangenen werden opgehangen nog zichtbaar. Hoog bovenop de muur is het kleurrijke woongedeelte van prinselijke familie gepositioneerd.

Naast het fort ligt een wit marmeren moskee uit een iets latere tijd (Moghul).

Dan is het nog drie uur rijden tot de grote stad Multan. Daar eten we in het populaire Multan restaurant, waar ze goed zijn in barbecuen en zelfs lekkere gegrilde vis hebben. We slapen in Hotel Sindbad in Multan.

Van Multan naar Lahore

30 November 2023, 27°

Na een enerverende nacht (er is een rat gesignaleerd in twee van de kamers, gelukkig niet bij mij) vertrekken we om 8 uur met een politie-escorte. We gaan eerst een paar monumenten in Multan bekijken, een stad die de bijnaam “Bagdad van het Oosten” heeft.

De eerste is er eentje van Pakistan’s Voorlopige Lijst voor het werelderfgoed: de tombe van Hazrat Rukn-e-Alam. Hij lijkt een beetje op die van gisteren in Uch Sharif, maar dan blauw en baksteen in plaats van blauw en wit. Iets verderop in de straat ligt de tombe van zijn vader – iets minder groots.

We rijden een stukje verder door de stad naar nog een Soefi-tombe. Deze wordt beheerd door Shia, de eerdere twee waren Soennietisch. Er zijn duidelijke verschillen, niet alleen door de zwarte vlaggen en algemeen vlagvertoon. Maar ze gebruiken ook andere attributen, zoals olielampjes, naast de alomtegenwoordige rozenblaadjes om de Soefi-heilige te eren.

Tot slot gaan we naar de Eid Gah Chowk: een moskee met een groot open terrein, geschikt voor de grote festiviteiten rond Eid. Binnen is een koranschool, waar tientallen jongetjes aan het leren zijn.

We rijden door naar ons moderne hotel in Lahore, waar we ook van gidsen wisselen. Die twee in het zuiden waren niet best, dus misschien dat het klagen bij de reisorganisatie geholpen heeft (maar we krijgen geen uitleg).

We eten bij een zeer drukke en hippe tent, waar zelfs Pakistaanse vrouwen ongesluierd zitten (en roken).

Later in de avond bezoeken we nog een Soefi “dans” sessie. Deze vinden elke donderdag plaats in de open lucht. Er zijn er meerdere en er wordt veel drugs gebruikt om high te raken. Het dansen gaat er dan ook vrij wild aan toe. Ik vind het minder interessant dan de sessie die we een paar dagen eerder zagen.

Lahore Dag 1

1 December 2023, 23°

Om negen uur vertrek voor de eerste van drie dagen in deze op een na grootste en meest historische stad van Pakistan. We slagen er eerst in om – voor het eerst deze reis – probleemloos te pinnen bij een filiaal van de Standard Chartered Bank.

De bezienswaardigheden beginnen bij het grote complex in en om Lahore Fort. ‘Verscholen’ achter een toegang en met een grote parkeerplaats liggen hier een belangrijk Sikh-heiligdom (dat we alleen van buiten zien, maar ook veel Indiase Sikhs trekt), de Badshahi-moskee en Lahore Fort.

De Badshahi-moskee is een prachtig bouwwerk van de Moghul-dynastie. Het was ooit de grootste moskee ter wereld en (naar de gids zegt) nog steeds nummer 6 (Wikipedia zegt nummer 15). De binnenplaats is echt enorm, met aan de overkant van de ingang een brede facade van perfect rode zandsteen en decoraties van wit marmer. Zoals het de Moghuls betaamt is het perfect symmetrisch. Behalve de minaretten rond het hoofdgebouw heeft het ook vier hogere minaretten op de hoeken van de binnenplaats – op veilige afstand van de moskee zodat ze bij een aardbeving daar niet bovenop zouden vallen.

De monumentale toegangspoort tot het fort ligt tegenover de moskee. Tegenwoordig ga je daar niet meer naar binnen, maar via securitypoortjes aan de zijkant. De entree is 500 roepie (1,50 EUR). Hier kom je bij de recent gerestaureerde Picture Wall – met geglazuurde tegels met afbeeldingen van olifanten en zo. Dat is meteen het deel in beste staat van het hele fort.

Er zijn oneindig veel paleisjes en bijgebouwen, gebouwd door verschillende Moghul-leiders zoals Shah Jahan. Het mooiste is het Spiegelpaleis.

We eten lunch in een straatje waar je bij stalletjes allerlei gerechten kunt bestellen en die ze dan komen brengen in een eetzaal. Voordeel: in tegenstelling tot de duurdere restaurants heb je je eten zo. Traditionele chai (melkthee) makers en broodmakers zijn er buiten aan het werk, leuk om te zien.

Daarna gaan we de bus in om in een uurtje naar de grens bij Wagah te rijden. Om een uur of 4 start hier de dagelijkse grensceremonie tussen Pakistan en India. Dit is een van de delen van de reis waar ik het meest naar uit heb gekeken, en het maakt de verwachtingen meer dan waar. Het is een groot spektakel, met knetterharde muziek waarmee beide partijen elkaar proberen te overstemmen.

Aan “onze” Pakistaanse kant zijn wat minder toeschouwers en minder festiviteiten dan aan de Indiase, maar je komt ogen tekort. De ceremonie van het neerhalen van de vlaggen duurt niet lang. Gelukkig zit ik vrij vooraan (we hebben VIP stoelen) en kan ik ook de Indiase soldaten goed zien. Het eindigt allemaal met een handdruk.

Lahore Dag 2

2 December 2023, 25°

Vertrek weer om 9 uur. We gaan eerst naar de Shalamar Gardens. Ik dacht dat ze wat buitenaf lagen, maar het is nog steeds binnen de dichtbevolkte stad Lahore. Entree is hier ook 500 roepies, net als bij de andere werelderfgoederen in Punjab. Hier is aan de buitenkant zelfs een heus werelderfgoed billboard. Voor de tuinen moet je even een hoek om, maar dan kun je de creatieve Moghul-constructie goed zien. Centraal staat water, met fonteinen en vijvers. Helaas heeft er hier al in geen tijden meer water in gestaan. Alleen in het middelste deel kun je het zien hoe het bedoeld was. Shah Jahan liet dit aanleggen voor zijn vrouw, die later in de Taj Mahal begraven werd. Het complex is in redelijk goede conditie, in ieder geval een stuk beter dan het Fort waarmee het samen een werelderfgoed vormt.

We rijden daarna weer de drukte in, naar de Oude Stad van Lahore. De binnenstad is nog ommuurd en heeft nauwe straatjes. Oude huizen hebben houten balkons. Er is een grote variatie aan verkopers, van kruiden tot kippen tot natuurlijke cosmetica.

In de oude bazaar ligt ook de Wazir Khan moskee. Dit is een van de oudere in Lahore, voor de tijd van de Moghuls, en met Perzische invloeden in het tegelwerk.

Vlakbij is een mooi gerestaureerde oude hammmam, een van de plekken waar de lokale tourist office aandacht aan heeft besteed. Hammans waren niet zo gebruikelijk hier.

We eten lunch (weer kip, maar toch weer anders) in een vrij hippe tent en het is ook duur voor Pakistaanse begrippen, zo’n 10 EUR.

Diep in de armere buitenwijken van Lahore liggen de Tombes van Jahangir e.a. Ook dit is weer een terrein dat de Moghul-rijkdom van Lahore recht doet, o.a. door de prachtige toegangspoort. Jahangir was één van de Moghul-keizers, en hij heeft een marmeren graf gekregen belegd met edelstenen. Schitterend! Alhoewel veel edelstenen zijn geroofd toen de Sikhs de macht in Lahore overnamen. Op het terrein ligt ook de vervallen tombe van de vader van Mumtaz Mahal, aan wie de Taj Mahal gewijd is.

Aan het eind van de middag rijden we nog langs een trainingsplek van modderworstelaars (maar ze zijn er niet aan het oefenen) en een kapper die ‘knipt’ met vuur. Beide stops behoorlijk overbodig. Tegen half 7 zijn we terug in het hotel. Ik ga niet meer uit om te eten.

Lahore Dag 3

3 December 2023, 25°

Een late start vandaag, half 10. We gaan eerst naar het Lahore Museum, een van de beste in het land. Het zit in een typisch Brits-koloniaal gebouw en ook de aankleding van binnen lijkt nog van begin 20ste eeuw. De collectie is breed en goed, met ook betere vondsten uit Moenjadaro dan in het lokale museum. Veel boeddhistische kunst uit het noorden ook. Er is ook een zaal met geschenken uit China: China is tegenwoordig een goede vriend van Pakistan (net als Turkije) – ze hebben ook de metro van Lahore gebouwd.

Om de hoek ligt de Food street Old Anarkaliy. Hier komen de mensen ontbijten en zo op een zondagochtend zitten de terrassen vol. Wij strijken ook neer en krijgen met aardappel en kip gevulde parathas, erg lekker.

In dezelfde buurt is de zondagse boekenmarkt. Verkopers stallen hun boeken uit op straat. Hier kun je veel Engelstalige boeken kopen (tweedehands). Ik koop een reisgids voor Pakistan voor 800 roepies (2,40 eur).

Daarna gaan we dus bus weer in en rijden zo’n 40 minuten de stad uit. Daar bezoeken we een boer. Hij (en zijn buren) hebben veel land. Ze verbouwen aardappels, aardbeien, spinazie en guave. Ook hebben ze een paar koeien, die op de binnenplaats van het erf staan.

Ons afscheidsmaal van Lahore vindt plaats in wat het meest prestigieuze restaurant van de stad lijkt te zijn: Haveli. Het is een nagebouwd paleis waarvan je van het dakterras, waar we ook eten, schitterend zicht hebt op de verlichte Badshahi-moskee.

Grand Trunk Road

4 December 2023, 24°

We verlaten Lahore om half 8 om via de historische Grand Trunk Road naar Peshawar te rijden. Er is tegenwoordig ook een snelweg, maar die is erg saai. In de buurt van Kantore komen we in het gebied waar basmatirijst wordt verbouwd, maar het valt niet erg op. We hebben een vroege lunch rond 11 uur bij een wegrestaurant gespecialiseerd in dahl. De komende uren zullen we niet veel meer tegenkomen.

Het Rohtas Fort, een werelderfgoed, is onze enige grote stop vandaag. De eerste verrassing is de stad die zich binnen het fort heeft ontwikkeld – ik verwachtte een aantal arme mensen die hier hun toevlucht hadden gezocht, maar dit is een gemiddelde Pakistaanse stad met winkels, een school, een moskee, solide huizen en mensen die auto’s bezitten. De bezienswaardigheden voor een toerist liggen aan de rand van die stad, dicht bij de muren.

Omdat de plaats enorm groot is, rijden we met de bus naar het zuiden. Hier ligt de Sohail-poort, de mooiste van de overgebleven buitenpoorten. Vlakbij ligt de grootste ‘stepwell’ (ondergrondse wateropslag), met 148 treden en drie indrukwekkende bogen. Olifanten en paarden konden hier ook drinken.

We gaan daarna verder naar het archeologische gebied waar we de toegangsprijs (500 rs) moeten betalen, een lokale gids krijgen en onze bus inwisselen voor een elektrisch voertuig dat ons rond gaat rijden. Via de Shahchandwali-poort komen we in de citadel, een apart gebied binnen het fort en gereserveerd voor de elites. Renovaties van deze poort zijn in 2001-2003 ondersteund door oliemaatschappij Shell en het is indrukwekkend.

Binnen de poort ligt een kale vlakte (zonder menselijke bewoning dit keer). Twee bouwwerken vallen op: de Haveli Maan Singh en Rani Mehal, twee kleine Moghul-paleizen van later datum dan het fort. Ze zien er van veraf mooi uit, maar zijn zwaar beschadigd door graffiti en ander vandalisme. De kleine Badshahi-moskee wordt nog steeds gebruikt door bezoekers die toevallig “een moskee nodig hebben”, dus de staat ervan is iets beter dan die van de paleizen.

De tour eindigt met wat muurklimmen om de Kabuli-poort te bereiken, de meest westelijke poort van het complex. Via de snelweg en de rondweg rond Islambad rijden we dan naar Peshawar. Daar komen we aan tegen 7 uur in het Destination Heritage Hotel. Diner is een paar minuten lopen verderop bij de lokale barbecuetent Khane Khas.

Peshawar

5 December 2023, 21°

Om 9 uur vertrek met een uitgedunde groep voor een uitgebreide stadstour van Peshawar. We gaan eerst stadsbussen kijken- die zijn hier net zo mooi als de vrachtwagens elders in het land. Veel zijn er fel oranje.

Peshawar heeft behoorlijk wat Brits-koloniale gebouwen, maar die zien we alleen in het voorbijgaan. Net als het imposante fort dat nu in gebruik is door het Pakistaanse leger. Via een van de oude stadspoorten rijden we de oude stad in en gaan dan te voet verder.

Eerste stop is Ghor Khatri, de opgravingen van de stad die terugreikt tot de tijd van Alexander de Grote. In het museum zie je vondsten uit alle periodes- niet veel, maar vooral het keramiek in de vorm van een gezicht is opvallend.

Er zijn opvallend veel houten balkons en facades in de oude wijk, soms vervallen, soms gerestaureerd. We gaan er bij eentje naar binnen, het huis van de familie Sethi. Het is prachtig van binnen, met slim gebruik van reflecterend zonlicht.

We bezoeken daarnaast verschillende theehuizen annex caravanserais, waar je nog steeds voor een schijntje (50rs) kunt overnachten. De witmarmeren Mahabat Khan-moskee is ook het bezoeken waard.

Takht-i Bahi en Taxila

6 December 2023, 22°

Vandaag doen we nog ‘even’ Takht-i Bahi en Taxila op één dag, de twee Boeddhistische werelderfgoederen van Pakistan. Gisteren heb ik wat ruzie gemaakt met de gids omdat hij niet leek te weten dat ze allebei op het programma staan, maar na ingrijpen van de reisorganisatie na een mailtje van mij is dat weer rechtgezet.

We vertrekken om half 9 en rijden eerst in anderhalf uur naar Takht-i Bahi. Dit is echt een verademing door zijn ligging – in de bergen, in het groen, zo hebben we Pakistan nog niet gezien. Het ziet er hier ook opvallend netjes uit, niks van het afval of de graffitti die Pakistan over het algemeen ontsieren.

Via trappen loop je naar de top van de heuvel waar in de 1ste eeuw een belangrijk Boeddhistisch klooster was gevestigd. Je ziet nu vooral nog de cellen (ook ondergronds), maar de conditie is goed genoeg om je een voorstelling te maken hoe het er hier aan toe ging.

Taxila ligt een heel eind verder, al meer in de buurt van Islamabad. We zullen er tegen 3 uur aankomen en zelfs de gids heeft in de gaten dat dat wat aan de late kant is (het sluit om 5 uur en de zon gaat niet veel later onder). Het ‘probleem’ van Taxila is dat het uit veel verschillende componenten bestaat, die kilometers van elkaar liggen. Je moet dus de beste locaties eruit pikken en je met de bus verplaatsen. Ik oefen weer wat druk uit en we weten uiteindelijk het Taxila Museum (erg mooie beelden die hier zijn gevonden), de Dharmarajika stupa en het Jaulian-klooster te bezoeken. Vooral het laatste is een echt hoogtepunt, met goedbewaarde stenen sculpturen rond de basis van de centrale stupa.

Aan het begin van de avond komen we aan in de hoofdstad Islamabad. De gids wil ons per sé nog wat van de stad laten zien, dus we gaan naar het Pakistan Monument en de enorme Faisal moskee (een kadootje van Saoedi-Arabië en vernoemd naar hun koning Faisal).

We overnachten in het Grand Islamabad Hotel, dat niet zo “Grand” is maar ik heb uberhaupt maar een uur of twee om te slapen voordat ik naar het vliegveld moet.

Terugreis via Abu Dhabi

7 December 2023, 28°

Om 1 uur ‘s nachts komt de taxi me ophalen om naar het vliegveld te gaan. De vlucht is om 4.15 en het is al goed druk op het vliegveld. Het duurt ongeveer een uur om door allerlei onzinnige controles te komen. In het vliegtuig slaap ik een beetje en heb dan een 7 uur overstap op het vliegveld van Abu Dhabi. Gelukkig hebben ze daar comfortabele stoelen en snelle gratis wifi. Ik eet er een salade by TGIF.

Op de terugvlucht naar Nederland, die zo’n 7 uur duurt, weet ik een zitplaats te bemachtigen zonder iemand naast me.