1. #745: Pirin Nationaal Park
2. #746: Thracische tombe van Kazanlak
3. Plovdiv
4. Bachkovo

#745: Pirin Nationaal Park

Wat is het?
Pirin Nationaal Park omvat diverse kalkstenen berglandschappen met gletsjermeren, watervallen, grotten en overwegend naaldbossen. Tot de natuurlijke naaldbossen van Pirin behoren Macedonische dennen en Bosnische dennen, met veel oude bomen. De bergtoppen reiken tot boven 2900 meter hoogte.

Cijfer: 6,5 (Het is misschien niet het meest spectaculaire berglandschap, maar met een dag in de bergen maak je mij toch wel blij. Het was heerlijk weer, de wilde bloemen stonden in bloei, sneeuw lag er op de toppen. De locatie die ik had uitgezocht is ook minder zichtbaar aangetast door het skitoerisme dan het populairdere deel van Pirin rond skioord Bansko en de Vihren hut).

Toegang: Gratis. Het best kun je het gebied bereiken met een stoeltjeslift. Mijn retourtocht kostte 20 Bulgaarse Lev (10 EUR).

Hoeveel tijd: Ik was er een halve dag.

Opvallend: Het Pirin Nationaal Park bedekt een groot gebied. Om in de hogere, beschermde zones te komen moet je eerst een stuk omhoog met een stoeltjeslift. Ik neem die vanaf de Gotse Delchev hut, een half uurtje rijden van mijn hotel in Bansko.

Ik ben de eerste gast van de dag om 10 over half 9. De lift is 365 dagen per jaar van 8.30 – 16.00 uur operationeel. Mijn eindbestemming is de Bezbog hut op 2227m hoogte. Daarvoor moet je onderweg nog een keer overstappen – de rit duurt in totaal een half uur en je stijgt 742 hoogtemeters. Zoals altijd is het een rustgevende zit, je hoort alleen wat vogels. Ik zie ook nog een eekhoorn wegschieten.

De Bezbog hut ligt aan het Bezbog meer, een van de vele gletsjermeren hier. Het blijkt een helder, rond meertje omringd door besneeuwde bergtoppen. Vanaf hier starten verschillende wandelroutes. Ik heb vooraf de gele route uitgekozen, naar het Popovo-meer. Dit zou 1 uur en 20 minuten moeten kosten, en dezelfde tijd terug.

Aankomst bij de Bezbog hut (links)

Langs het pad vallen de vele kleurige bloemen op. Er zou hier zelfs edelweiss moeten groeien, maar dat zie ik niet. Maar ik zie wel de felblauwe gentiaan en paars-gele krokussen.

Waar je ook niet overheen kunt kijken is de sneeuw. Ik had van andere mensen al gehoord dat er in april, mei en begin juni meestal nog zoveel sneeuw ligt dat veel paden onbegaanbaar zijn. Rond het meer gaat het wel en is de grond opgedroogd door de zon. Maar hoe hoger je komt op het pad, hoe lastiger het wordt. Stroompjes smeltwater lopen naar beneden. Dat maakt het drassig. En dan moet je zo af en toe ook nog over een paar rotsblokken klauteren.

De stenen bieden wel een mooie plek om even te gaan zitten uitrusten en van het uitzicht te genieten. Zo zie je het meer en de hut van de andere kant. En de vele naaldbossen die eromheen liggen.

Het mag dan een korte wandeling zijn, gemakkelijk is hij onder deze omstandigheden zeker niet. Ik wil in ieder geval graag naar de bergkam boven het meer; vandaar schijn je een mooi uitzicht te hebben op andere gletsjermeren in de omgeving. Op het laatste stuk ligt echter een flinke hindernis: een rand van sneeuw, zo’n 15 meter breed over de gehele lengte. Ik twijfel een tijdje of ik me overheen ga wagen, maar de nieuwsgierigheid naar wat er aan de andere kant ligt is te sterk. Op handen en voeten klauter ik door de sneeuw. Ik ben blij met mijn stevige nieuwe wandelschoenen, maar ik had hier ook wel handschoenen kunnen gebruiken!

Daarboven is er gelukkig weer een wandelpad. Een stukje vlak lopen over het zand brengt me naar het uitkijkpunt over het Popovo-meer. Het is onvoorstelbaar hoeveel sneeuw daar nog ligt. Ik zie het wandelpad ook lopen, het is niet heel ver meer. Maar ik zie ook dat je weer minstens één sneeuwvlakte moet oversteken. Het wordt nog een hele klus om weer heelhuids beneden te komen, dus ik keer om na nog een tijdje van het ruige berglandschap hier genoten te hebben. Inmiddels zijn er ook wat meer wandelaars onderweg, zo te horen aan hun groet (dobur den!) zijn het allemaal Bulgaarse dagjesmensen.

Voor ik rechtsomkeert maak zie ik aan mijn rechterkant in de verte in de sneeuw nog wat bewegen. Eerst één, dan drie, dan wel vijf wilde geiten.

De terugtocht verloopt gelukkig zonder kleerscheuren. Althans, zonder lichamelijke schade. Mijn korte broek heeft wel te lijden en vertoont steeds meer slijtage. De sneeuwheuvel doe ik voor de helft op mijn achterste, vandaar. Het gaat zo steil naar beneden dat je met je hakken moet afremmen, anders glijd je te hard naar beneden.

De dubbele stoeltjeslift brengt me dan weer terug naar de Gotse Delchev hut. Daarbij ligt een restaurant waarvan de eigenaar me vanochtend bij aankomst al lekker wilde maken voor verse forel. Dat is niet tegen dovemans oren gezegd. Je kunt er fijn buiten zitten en met 7 EUR voor een gebakken forel, een salade en een drankje hoef je het niet te laten.

#746: Thracische tombe van Kazanlak

Wat is het?
De Thracische graftombe van Kazanlak is een koepelgraf, opgebouwd uit concentrische steenlagen. De stenen worden op hun plaats gehouden door de druk van de aarde waarmee het graf bedekt is. De tombe ligt dicht bij de oude Thracische hoofdstad Seuthopolis. Hij bestaat uit een smalle gang en een ronde grafkamer, beide versierd met muurschilderingen die een Thracisch paar voorstellen tijdens een ritueel begrafenisfeest. Het monument dateert uit de 4de eeuw voor Christus.

Cijfer: 5 (Omdat je de originele tombe niet in mag en omdat er maar één tombe is uitgekozen voor het werelderfgoed, terwijl er in de omgeving zoveel meer zijn die samen een verhaal vertellen).

Toegang: 6 Bulgaarse Lev (3 EUR).

Hoeveel tijd: 5 minuten voor de replica van de tombe.

Opvallend: Kazanlak is een weinig vrolijk makende stad in het midden van Bulgarije. Dat er een heus werelderfgoed ligt, daar lopen ze niet mee te koop. Hier en daar staat er een bordje, maar ik moet het vooral doen met de navigatie op mijn telefoon. Deze eindigt bij een lange trap. Er zijn maar weinig parkeerplaatsen, maar druk is het ook niet zodat ik gewoon langs de kant van de weg in een parkeervak kan gaan staan.

De trappen voeren door een park met bankjes. En dan opeens sta je voor de tombe – het origineel dat in 1944 gevonden is. Als een graftombe is hij niet meer te herkennen, er is een kapelachtig gebouwtje omheen geplaatst dat hermetisch afgesloten is.

De replica ligt er naast. Een mevrouw verkoopt de kaartjes en wat souvenirs. Ik ben de enige bezoeker. Er hangt een informatiebord aan de muur in het Bulgaars en het Engels met wat toelichting. En dan moet je de tombe in: er is een smalle gang van een paar meter lang, waarvan het gewelf ook al bedekt is met muurschilderingen.

Het mooist is echter het koepelgraf zelf. Dit is volledig bedekt met scènes aan het hof en onderweg. Mensen en paarden zijn in actie afgebeeld.

Voor je het weet sta je weer buiten. Het is de bedoeling dat op termijn het werelderfgoed wordt uitgebreid met nog 8 Thracische koningsgraven. Deze zijn te vinden langs de weg tussen Sjipka en Kazanlak. Ze vallen gemakkelijk op in het vlakke landschap. Ze zijn ook allemaal te bezoeken – hier zijn wel de originele exemplaren toegankelijk. Met Europees geld is deze “Vallei van de Thracische Koningen” op de kaart gezet.

Ik begin bij de grote Tombe van Seuthes III. Deze is pas in 2004 ontdekt. Er lagen nog grafschatten in, zoals het bronzen hoofd van een standbeeld en gebruiksvoorwerpen. Het mooiste wat er nu nog te zien is zijn de bewerkte witte marmeren deuren.

Een kilometertje verderop liggen 3 tombes bij elkaar: Griffins, Helvetia, Shushmanets. Hier betaal je één keer de entreeprijs van 6 Lev. Deze tombes moeten het vooral hebben van hun gedecoreerde entrees, met zuilen in verschillende Hellenistische stijlen.

Ook bij al deze tombes ben ik steeds de enige bezoeker. Dat je hier wel naar binnen mag voegt echt wel iets toe. Een ook de vele grafheuvels in het landschap herinneren nog aan de tijd dat hier de koninklijke stad Seuthopolis gelegen heeft.

Plovdiv

Plovdiv is de op één na grootste stad van Bulgarije. Het is ook de oudste: hier woonden 8000 jaar geleden al mensen en ook de Romeinen hebben hun gebruikelijke sporen nagelaten in de stad die ze Philippopolis noemden.

Omdat ik met een huurauto rondreis door het zuiden van Bulgarije heb ik een hotel buiten de stad gekozen, zodat ik gemakkelijk kan parkeren. Het Landmark hotel ligt aan het einde van de 2,2 kilometer lange roeibaan van Plovdiv. Naar het centrum is het dan nog 3 kilometer verder. Vroeg in de ochtend is het heerlijk wandelen langs het water en door de bosrijke omgeving. Ik ben al voor 9 uur in de stad.

De roeibaan, met aan het eind ‘mijn’ hotel

Plovdiv is de op één na grootste stad van het land. Het is ook de oudste: hier woonden 8000 jaar geleden al mensen en ook de Romeinen hebben hun gebruikelijke sporen nagelaten in de stad die ze Philippopolis noemden. Het voormalige amfitheater ligt nu half-open onder de grond in de binnenstad.

Naast Romeins was Plovdiv ook lang Turks. Van de 14^de tot de 19^de eeuw heerste het Ottomaanse Rijk hier. Hun erfenis is te zien in twee moskeeën en in badhuizen.

Tegenwoordig is Plovdiv een moderne stad, met autovrije winkelstraten en veel terrassen.

De grootste Romeinse (of eigenlijk: vroeg-Christelijke) nalatenschap aan Plovdiv zijn vloermozaïeken. De mozaïeken in de voormalige Bischop’s Basiliek zijn sinds dit jaar voor bezoekers te zien, er is een museumhal omheen gebouwd die ze beschermt. De twee lagen mozaïeken op de vloer stammen uit respectievelijk de 3^de en 4^de/5^de eeuw, toen het Christendom in Plovdiv voet aan de grond kreeg. Het is interessant om de verschillen te zien – de vroege geometrische motieven versus de afbeeldingen van o.a. vogels uit de latere periode.

Het is een grote ruimte en bij elk mozaïek staat wetenswaardige uitleg in het Bulgaars en het Engels. Het nieuwe museum is erg geslaagd – voorheen lagen de mozaïeken in de open lucht en werden ze bedekt met zand om erosie tegen te gaan. Ze zijn ook pas aan het eind van de 20^ste eeuw ontdekt. Je loopt over glazen bruggen, bij de entree word je dan ook gevraagd plastic omhulsels om je schoenen te doen zodat het allemaal mooi schoon blijft.

Een paar honderd meter verderop ligt de Kleine Basiliek. Deze heeft sinds een aantal jaar ook al een nieuw huisje. De vloermozaïeken zijn hier minder imposant, maar er is wel een doopvont bewaard gebleven met daaromheen heldere mozaïeken van vogels en een hert.

Naast het amfitheater of stadion hebben de Romeinen ook een ‘gewoon’ theater gebouwd. Het is nog in vrij goede staat en wordt nog steeds voor optredens gebruikt. Ook deze avond blijkbaar, men is het geluid aan het repeteren. Vanaf de bovenste rij van het theater kun je in de verte ook het Alyosha Monument zien. Dit is een gigantisch beeld van een Russische soldaat, die vanaf een heuvel over de stad waakt.

Het theater ligt in een buurt met huizen in een eigen stijl uit de 18^de en 19^de eeuw. De straten zijn er steil en met klinkers bedekt. In veel van de huizen zitten nu kleine musea. Ik heb geen zin om er naar binnen te gaan, maar het is een leuke plek om wat rond te dwalen en foto’s te maken. In normale tijden zal het er wel erg toeristische zijn, er zitten ook wat souvenirwinkels en mensen verkopen op straat hun schilderijtjes.

Na de lunch op een terras van een Italiaans restaurant in dezelfde buurt loop ik nog wat verder de heuvel op. Hier liggen de opgravingen van Nebeth Tepe, het eerste bewoonde gebied in wat nu Plovdiv is.

Het is inmiddels 2 uur, 36 graden en er is nog maar weinig schaduw te vinden. En ik moet nog de 5 kilometer terug naar mijn hotel lopen! Gelukkig zie ik al snel een bushalte met daarop de aanwijzing dat hier bus 17 langs komt. Deze stopt vlakbij mijn hotel. Het ritje kost maar 1 lev (0,50 EUR) – voor mij wordt het 2 lev want ik neem eerst bus 17 de verkeerde kant op. Herstel is gelukkig gemakkelijk door de straat over te steken en een bus de andere kant op te nemen. Zo blijft de kilometerstand afgelegd te voet vandaag op 12,6 kilometer staan.

Bachkovo

Zo’n 3 kwartier rijden ten zuiden van Plovdiv ligt het klooster van Bachkovo. Ik hoop dat dit nog een leuk uitstapje oplevert voordat ik terugrijd naar Sofia. Het staat al groots aangegeven vanaf de weg, en er is een groot parkeerterrein. Het wordt vast druk hier! Het laatste deel van de weg naar het klooster, dat zoals het hoort op hoogte ligt, is aan beide kanten bedekt met souvenir- en eetkraampjes. Ik ben nog vroeg, dus ze zijn nog aan het opbouwen.

Het klooster dateert uit de 11^de eeuw en is vooral bekend om zijn muurschilderingen. De entree is gratis, maar ik koop voor 6 Lev (3 EUR) wel een audiogids om meer over het complex weten te komen. Je kunt het afspelen op je eigen telefoon.

Ik begin bij de kathedraal op het middenterrein. De muren zijn vrijwel volledig bedekt met schilderingen, uit de 17^de tot 19^de eeuw. Ook is er een indrukwekkende iconostase. Het klooster was Byzantijns en Georgisch van origine, en is nu onderdeel van de Bulgaars-Orthodoxe kerk.

Het middenterrein waarop de kathedraal staat wordt omringd door gebouwen die worden gebruikt en bewoond door de kloosterlingen. Het is nog steeds een actief klooster. Het complex is echter nog veel groter: via een poort en een trap kom je op een tweede binnenplaats. Hier houden de kloosterlingen kippen! En er staat een schattig kerkje. Hier is het voorportaal ook bedekt met muurschilderingen.

Wat ik leer van de audiogids is dat het klooster al eeuwenlang een belangrijke pelgrimsplaats is. Dat verklaart waarschijnlijk ook de opvallende details, gericht op een breed publiek. Zo is de buitenmuur van de eetzaal bedekt met een schildering die de geschiedenis van het klooster weergeeft. En hangt er een ensemble van een schild van een schildpad met vier geweien op een prominente plek boven een poort. Deze exotica gaven de kracht van de Schepper weer.

Het oudste nog overgebleven deel van het kloostercomplex ligt buiten de muren. Het knekelhuis of ossuarium stamt uit de 12^de eeuw. Het is recent nog volledig gerestaureerd. Je komt er door zo’n 500 meter door te lopen over het pad het natuurreservaat in, dat tegenover de uitgang ligt. Geen van de andere bezoekers komt hier. Maar misschien weten die meer dan ik: het ossuarium is helaas gesloten. Ook dit zou weer mooie muurschilderingen moeten bevatten.