#683: Kasteel Litomyšl

Wat is het?
Het Kasteel Litomyšl is een op Italiaans ontwerp gebaseerde adellijke residentie uit de Renaissance. Centraal in het ontwerp van het gebouw staan de arcades (bogengalerijen), die zich uitstrekken over 3 verdiepingen. Alle façades van het kasteel zijn bedekt met sgraffiti, tekeningen die gekrast en ingekleurd zijn in de verse pleisterlaag van de muren. Litomyšl ligt in het oosten van de Tsjechische regio Bohemen.

Cijfer: 6 (Door die sgraffiti op de buitenmuren is het een uniek gebouw, waar je elders op de wereld geen tweede van vindt. Verder is het een doorsnee kasteeltje van de adel in deze regio.).

Toegang: Je kunt vrij om het kasteel heen lopen, de binnenplaats bezoeken en de tuinen. Alleen voor een rondleiding door de paleiskamers moet je betalen: 150 Tsjechische kroon (5,80 EUR).

Hoeveel tijd: Anderhalf uur.

Opvallend: Het kasteel van Litomysl was een van de drie kastelen van Zuidoost-Tsjechië die nog steeds op mijn werelderfgoed-actielijstje stonden. Ik besloot om ze allemaal (Litomysl, Kromeriz en Lednice / Valtice) in één keer op te pakken tijdens een snel weekendje weg. Zaterdagochtend vroeg vloog ik naar Wenen, een handiger vertrekpunt dan Praag voor deze regio. Daar huurde ik een auto en reed 3 uur naar het noorden totdat ik in Litomysl aankwam. Niet alle verhuurbedrijven staan toe de auto van Oostenrijk naar Tsjechië mee te nemen (Sixt doet dit wel). En je moet er rekening mee houden dat je na het passeren van de grens een Tsjechisch tolvignet bij een benzinestation moet kopen. Verder is het allemaal eenvoudig.

In Litomysl aangekomen is het kasteel niet moeilijk te vinden. Dankzij zijn ca. 8.000 sgraffito ‘stenen’ die de buitenkant volledig bedekken, valt het nogal op in zijn barokke omgeving. Het bevindt zich boven het stadscentrum op de Kasteelheuvel en wordt omringd door een Franse formele tuin, de kasteeltuin in Engelse stijl, de brouwerij, manege, stallen en koetshuis – die ook allemaal tot het kerngebied van het werelderfgoed behoren.

Meest opvallend zijn natuurlijk die ‘stenen’ – ze zijn qua formaat en stijl allemaal hetzelfde. Maar de afbeeldingen verschillen: er zijn afbeeldingen van dieren, mensen, planten.

Ik was niet van plan om kasteeltours te nemen in alle 3 kastelen dit weekend, maar voor Litomysl dacht ik dat het wel de moeite waard zou zijn omdat de tour een bezoek aan het 18e-eeuwse theater omvat. Bij het loket zetten ze me op de lijst voor de tour van 14:00 uur. Zo had ik eerst nog meer dan een uur vrij te besteden, wat ik deed in het stadscentrum (doods op een zaterdagmiddag, net zoals ik eerder dit jaar in Zatec heb meegemaakt) en in de gezellige koffieshop die zich in het voormalige koetshuis van het kasteel bevindt .

Zo’n 30 mensen kwamen opdagen voor de rondleiding: allemaal Tsjechisch, 95% vrouwelijk. De rondleidingen worden alleen in het Tsjechisch uitgevoerd. Ik kreeg een boekje met uitleg in het Engels en kon meelopen. Voor ik het wist waren we al in het theater, dat is waar de tour begint met een lange uitleg van de geschiedenis van het kasteel en het theater. Het is een heel intiem theater waar de 30 bezoekers van vandaag net in de reguliere zitplaatsen voor gasten passen – de adel zat vroeger op de balkons boven ons hoofd. De Tsjechische gids vertelde duidelijk veel meer dan in mijn boek stond, maar dat verstond ik niet dus ik staarde alleen maar naar de Italiaans geïnspireerde landschapsscènes die op de toneelschermen zijn geschilderd. Het is jammer dat we de oude machines op het podium niet in actie konden zien.

Daarna gingen we naar de eerste verdieping, die het beste uitzicht op de binnenplaats met 3 bogengalerijen heeft die dit gebouw kenmerkt. Van daaruit betraden we een reeks aan vorstelijke kamers. Ze hebben nog de originele houten vloeren, er is een rode loper waar je op loopt. Het hele gebouw is niet zo groot, dus bezochten we slechts een 8-tal kamers. Deze zijn ingericht met rococo-meubels, kleurrijk geverfd behang en zo meer van wat je in Centraal-Europese paleizen ziet.

De laatste zaal van de tour is de Voorkamer van de Ruiters: de familie Waldstein-Wartenberg die dit kasteel in de 18e eeuw bezat hield van hun paarden en kweekte een speciaal ras in de befaamde stoeterij van Kladruby. Enorme schilderijen van deze verschillend gekleurde paarden sieren deze kamer.

#684: Kroměříž

Wat is het?
Het complex van Tuinen en kasteel in Kroměříž heeft een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van het barokke paleis- en tuinontwerp in Centraal-Europa. Met name het Lusthof, ontworpen in de Italiaanse tuinstijl, is een zeldzaam goed bewaard gebleven tuin uit de 17de eeuw.

Cijfer: 5 (Het kasteel is al helemaal niet de moeite waard om binnen te gaan. De beide tuinen zijn in ieder geval nog wel goed voor een lekkere herfstwandeling.).

Toegang: De kasteeltuin is gratis, toegang tot het Lusthof kost 80 Tsjechische kronen (3,10 EUR).

Hoeveel tijd: Anderhalf uur.

Opvallend: De tuin bij het kasteel gaat al om 7 uur open. Dus na het ontbijt in mijn prima hotel in het centrum van Kromeriz ging ik eerst daar maar eens kijken. Het is een landschapspark in Engelse stijl – dus ‘gewoon’ een park dat je op heel veel plekken in Europa ziet. Wandelpaden, bankjes, vijvers, een bruggetje. Er zijn ook pauwen en een soort kinderboerderij. Ik kwam een konijn tegen dat daar vast uit weggelopen was.

Een kwartiertje lopen verderop, aan de andere kant van het centrum, ligt het Lusthof (ook wel de Bloementuin genoemd). Het is pas om 9 uur open en hier moet je wel entree betalen. Dit is eigenlijk het enige element van dit werelderfgoed dat iets bijzonders heeft. Blikvanger is de 244 meter lange bogengalerij, met in iedere nis een standbeeld en een buste op iedere boog.

De tuin zelf bestaat uit veel rechte paden die allemaal bij de centraal gelegen Rotunda uitkomen. Verder zijn er veel creatief geknipte heggen. Het moet een hels karwei zijn om dit allemaal bij te houden, maar het ziet er netjes uit.

#685: Lednice-Valtice

Wat is het?
Het Cultuurlandschap van Lednice-Valtice is een tijdens de Verlichting door de adellijke familie Liechtenstein ontworpen gebied. De familie eigende zich Lednice halverwege de 13de eeuw toe en in de 14de eeuw volgde het 7 kilometer verderop gelegen landgoed Valtice. Tussen de 17de en 20ste eeuw transformeerden ze het landschap binnen hun domeinen. Daarbij verenigden ze barokke architectuur met Engelse landschapsarchitectuur, onder andere door het aanleggen van lanen en paden tussen hun verschillende eigendommen.

Cijfer: 3 (Ik twijfelde nog tussen een 3 en een 4, maar ik kan hier helemaal niks positiefs over zeggen. Alleen dat ik Tsjechië nu ‘compleet’ heb!).

Toegang: Toegang tot de tuin en het binnenterrein van het kasteel van Valtice is gratis.

Hoeveel tijd: Ik was er een uurtje.

Opvallend: Het derde werelderfgoed met een paleisje in één weekend, dat kon niet goed gaan. En dan zijn dit eigenlijk nog twee paleizen ook: één in Lednice en één in Valtice. Vooraf had ik al besloten dat ik maar naar één van de twee zou gaan. Toen ik na het bezoek aan Kromeriz de navigatie op mijn telefoon instelde op de volgende bestemming, typte ik “Valtice” in. Ik meende me uit de voorbereidingen te herinneren dat dat nog het mooiste van de twee paleizen zou zijn. Achteraf ben ik daar niet zo zeker van….

Onderweg naar Valtice rijd je ook door Lednice: daar zag ik een groot geel paleis middenin het plaatsje. Een lange rechte weg verbindt dit met dat andere paleis – onderweg passeer je onder andere een groot meer. Eenmaal aangekomen in Valtice bleek ook hier het paleis midden in het stadje te liggen. Het was er behoorlijk druk zo op zondagmiddag. Parkeren was een probleem: na 2 rondjes door de stad raakte ik mijn huurauto uiteindelijk in een woonwijk kwijt.

Het werelderfgoed zou het moeten hebben van z’n landschapsarchitectuur, met zorgvuldig aangelegde paden, vergezichten, verschillende boomsoorten en hier en daar een bizar bouwwerkje. Zo is er op het terrein van Valtice een namaakgrot (niet meer toegankelijk?), de intrigerend klinkende ‘kikkerkelder’ (ik trof een groot slot op de deur), een zuilengang (gesloten voor het winterseizoen) en de Hubertuskapel (5 kilometer lopen, waarna het maar de vraag is wat je aantreft).