Ertsgebergte
Dit lange Koningsdagweekend breng ik door in het oosten van Duitsland en net over de grens in het noordwesten van Tsjechië. De streek heet in beide landen het Ertsgebergte: de naam komt van de ertsen (zilver, koper, tin, zink) die er door de eeuwen heen gedolven zijn. Het Duitse en het Tsjechische deel doen samen al jaren verwoede pogingen om op de Werelderfgoedlijst te komen, dus ik ga er maar vast langs.
Na in totaal 7 uur rijden kom ik aan in Mariënberg, waar ik dit weekend zal overnachten. Het plaatsje zelf is één van de tientallen locaties die door Duitsland naar voren worden geschoven. Het heeft een groot vierkant plein, aangelegd in de stijl van de Italiaanse Renaissance. Er wonen maar 17.000 mensen, dus je bent er met de auto zo doorheen. Parkeren is een beetje een probleem, omdat ze hier net als vaker in Duitsland werken met van die blauwe parkeerschijven (en die heb ik niet).
Ik vind uiteindelijk een plek voor mijn auto aan de rand van de stad bij de sportvelden. Van daaruit loop ik een rondje door het centrum. Ik ben eigenlijk vooral op zoek naar een restaurant voor de lunch, maar ik zie niets wat me aanspreekt. De gebouwen om het plein zien er allemaal goed uit, maar toch kun je aan de kleding en het uiterlijk van de mensen wel merken dat dit een armer deel van Duitsland is. Er is weinig bezienswaardigs onderweg, maar ik volg nog een bordje ‘Museum’ in de hoop daar wat meer over de streek te leren. Het museum blijkt precies tegenover mijn parkeerplek te liggen, dus ik ben weer terug bij af.
Het Museum sächsisch – böhmisches Erzgebirge is een streekmuseum, gehuisvest in een voormalige graanschuur uit het begin van de 19de eeuw. Bij de receptie schrikken ze een beetje dat ik het museum wil bezoeken – ze hebben net een nieuwe kassa (?), en verder werkt niet alles op het moment in het museum. De derde etage kan ik wel bezoeken. Het blijkt een beetje kneuterige tentoonstelling te zijn over de traditionele ambachten van de regio. Jammer van dat mooie gebouw, maar ze zijn van plan er ook tijdelijke tentoonstellingen in te gaan houden.
Voor vandaag heb ik 3 locaties van het mogelijk toekomstig werelderfgoed op mijn lijstje staan, en het tweede is de Pferdegöpel auf dem Rudolphschacht. Dit was in de mijnbouwtijd een door paarden aangedreven molen. Deze is in oude stijl herbouwd. Ik kan er kort over zijn: ik mag er niet naar binnen, en moet nog een uur wachten op een rondleiding. Daarom rijd ik maar direct door naar de laatste locatie: Olbernhau.
Deze plaats geeft eindelijk wat meer het gevoel van mijnbouw. Je rijdt er door een smalle vallei naar toe. Er loopt een snelstromende rivier doorheen (altijd handig voor de waterkracht), de bergpieken zijn hoger en er is veel bos (en dus hout voor de fabrieken). Erg toegankelijk is het ook hier niet, dus ik parkeer mijn auto maar ergens langs de weg en ga te voet op verkenning.
Via een stenen poort kom je in een separate wijk: dit was het terrein waar metalen uit ertsen werden gewonnen. Het is nu een soort openluchtmuseum maar het is ook deels bewoond, er zijn restaurants en zelfs een bowlingbaan. Je kunt er een oud arbeidershuisje bezoeken, en een klein mijnbouwmuseum.
In het museum word ik voor een video gezet, die in maar liefst 25 minuten laat zien wat er hier vroeger allemaal geproduceerd werd. Al vanaf 1537 werd hier zilver en later ook koper gewonnen en verwerkt (tot munten bijvoorbeeld). Later specialiseerde men zich in blik (dun gewalste staalplaten). De film geeft als interessant bijproduct met bewegende beelden een inkijk in die ‘goede oude DDR’-tijd. De fabriek is hier in 1990 gesloten.
Noordwest Bohemen
Als je vanaf Mariënberg in het Ertsgebergte de bergen over rijdt, kom je in het Tsjechische deel van deze mijnbouwstreek. De eerste plaats na de (nauwelijks te onderscheiden) grens heet Jachymov. Het is een typische mijnstad, langgerekt in een smalle vallei.
Jachymov kent al mijnbouw sinds de 16de eeuw. Eerst was het zilver, maar vanaf de 19de eeuw is uranium-mijnbouw kenmerkend voor deze plaats. De resten van de oude mijnen worden nu nog gebruikt om het radioactieve radon te winnen voor gebruik in het plaatselijke kuuroord.
In de communistische tijd werkten politieke gevangenen als dwangarbeider in de uraniummijnen. Ter nagedachtenis aan hen is een wandelpad van ruim 8 kilometer uitgezet, dat langs de restanten van de mijnbouw en de gevangenenbarakken gaat. Het is stralend weer dus ik besluit het goed met gele pijlen aangegeven pad te volgen.
De wandeling blijkt vrij pittig door de grote hoogteverschillen hier. Heel wat anders dan in Nederland! Halverwege besluit ik daarom een stuk af te snijden door de asfaltweg te volgen. Ook daar is het in het zonnetje lekker lopen, en er is nauwelijks verkeer. Je komt ook langs de resten van dit oude kasteeltje. Na ruim 2 uur ben ik weer bij de kerk in Jachymov waar mijn auto staat.
Van Jachymov rijd ik zo’n 55 kilometer verder naar het westen, naar de plaats Zatec. Ik heb inmiddels wel dorst en zin in lunch, maar onderweg is alles gesloten. Zatec heeft 20.000 inwoners maar lijkt ook wel een spookstad. Alle winkels zijn hier op zaterdagmiddag nog dicht. Restaurants zijn er ook nauwelijks, en ik eindig bij de lokale pizzeria. Wel hebben ze op het mooi gerestaureerde marktplein een Pestzuil, een gedenkmonument herinnerend aan de tijd van de pest.
Ik ben in Zatec omdat het op de Voorlopige Lijst voor het Werelderfgoed staat. Dit jaar in juli wordt besproken of het wordt toegelaten tot de Werelderfgoedlijst. Zatec is de stad van de hopteelt. Ze hebben zelfs een 3 verdiepingen tellend museum die laat zien hoe dit ingrediënt voor bier wordt geteeld en verwerkt.
In grote delen van de oude stad zie je nog de hoge, smalle schoorstenen van de huizen waar hop werd gedroogd.
De huizen aan het marktplein zijn goed gerestaureerd, maar dat geldt zeker niet voor de rest van de stad die in allerlei gradaties van verval verkeert. In een zijstraat zie ik een mooie gele façade, en het blijkt van de oude synagoge te zijn. Deze is in de Kristallnacht (1938) verwoest. Het lijkt haast een ruïne, maar je kunt er wel naar binnen. Er is een tentoonstelling over de joodse geschiedenis van Zatec, gesponsord door de Duitse ambassade in Tsjechië.
Nationaal Park Hainich
Terugrijden vanuit het Ertsgebergte naar Nederland duurt 6,5 uur. Gelukkig viel me op de heenweg een bordje langs de weg op met ‘Nationaal Park Hainich’. Dit park is onderdeel van het werelderfgoed Oude en voorhistorische beukenbossen van de Karpaten en andere regio’s van Europa, dat zich uitstrekt over 62 locaties in 12 landen. Ik heb al beukenbossen bezocht in België en Slowakije, maar het lijkt me wel wat om juist hier in Hainich een korte wandeling te maken om de lange rit naar huis te onderbreken.
Hainich ligt in de Duitse deelstaat Thüringen. Het park heeft een oppervlakte van 75 km² en heeft als belangrijkste doel om het inheemse beukenbos te beschermen. Het is de bedoeling dat er weer een oerbos ontstaat, waar de natuur zijn gang kan gaan. Het park heeft een uitgebreide website, en daar heb ik vooraf een wandeling uitgekozen.
Het wandelknooppunt Craulaer Kreuz ligt zo’n 20 minuten van de snelweg af. Er is een kleine parkeerplaats bij, en er staat al een rijtje van zo’n 10 auto’s als ik om kwart over 10 aankom. Er zijn lange en korte wandelingen uitgezet. Ik heb gekozen voor de Sperbersgrundweg (5,5 km). Er is ook het interessant klinkende ‘Werelderfgoedpad’ – dat is 9,5 km lang.
Het pad is goed aangegeven met houten bordjes, waarop een sperwer staat afgebeeld (die komen hier nogal veel voor). Het eerste gedeelte is vlak en gaat door het bos met hoge beuken. Na ongeveer een half uur kom je bij een houten trap. Dit zou de wandeling volgens de beschrijving wat zwaarder maken, maar het valt erg mee. Ze hebben zelfs halverwege de 100 treden een bankje neergezet!
Deze wandeling heeft ook een werelderfgoedthema: behalve dat hij een paar kilometer door het oude beukenbos loopt, kun je er een korte zijweg inslaan die je brengt bij de Wartburgblick. Vandaar heb je uitzicht op een ander werelderfgoed: kasteel Wartburg. Het kasteel ligt 15 kilometer verderop. Het is met wat moeite net te onderscheiden met het blote oog. De bebossing is hier minder, dat komt omdat hier in de communistische tijd een oefenterrein voor Sovjet-militairen was. Nu groeit het uitkijkpunt langzaam weer dicht.
World Heritage Traveller 
Leave a comment