World Heritage Traveller

Nationaal Park Hoge Kempen is een natuurgebied in Belgisch Limburg. De Belgen proberen er in 2019 werelderfgoedstatus voor te krijgen, dus ik trok er vandaag vast heen om polshoogte te nemen. De snelweg richting Maastricht begint me zo langzamerhand vertrouwd voor te komen: ik reed er de afgelopen week al twee keer vanwege werkverplichtingen. Op deze zondag bleek de A2 een heel eind afgesloten te zijn, dus via de toeristische route reed ik in 2 uur en een kwartier naar mijn eerste doel: Maasmechelen.

België heeft nogal een brede onderbouwing gekozen voor het toekomstig werelderfgoed: het omvat een natuurgebied ontstaan in de ijstijd, een agrarisch landschap dat over ging naar een industriële omgeving (mijnbouw) én voormalige tuinwijken in 4 steden waar de mijnwerkers woonden.

Ik begin met de natuur: bij Maasmechelen ligt de Mechelse Heide, onderdeel van Nationaal Park Hoge Kempen en feitelijk de enige “toegangspoort” die niet commercieel wordt uitgebuit. De parkeerplaats stond al goed vol toen ik even na 10 uur arriveerde. Vanaf hier zijn meerdere wandelingen mogelijk.

Ik kies de blauwe route van 5,5 km. Hij voert omhoog over de heide, die nu helaas niet meer in bloei staat. Vanaf het pad heb je zicht op de voormalige zand- en grindgroeve, kenmerkend voor deze streek. De ondergrond hier is opgebouwd uit het puin dat de Maas meebracht tijdens de laatste ijstijden. Deze geologische samenstelling is één van de unieke zaken van het park: de bodem bestaat volledig uit keien van allerlei aard en grootte.

Hiermee is meteen het mooiste deel van de wandeling voorbij: de lus loopt na dit waterrijke gebied terug naar de ingang door het bos. Hier kan ik niets bijzonders aan ontdekken, en ik verdwaal zelfs nog een beetje omdat ik een blauw paaltje over het hoofd zie. Gelukkig is wandelen hier net zo niet-avontuurlijk als in Nederland: via een fietspad kom ik bij de grote weg, en vandaar is het eenvoudig teruglopen. Tijdens de route hoor je ook overal het razen van de auto’s, jammer.

Het Nationaal Park bestaat uit verschillende, niet altijd met elkaar verbonden delen. Om nog wat meer te zien reed ik een paar kilometer verder naar de toegangspoort Station As. Het ligt – inderdaad – bij het stationnetje van het plaatsje As. Dit is een kleinschaliger wandelgebied. Omdat ik door mijn verkeerd lopen bij de heide wat langer onderweg was dan gepland, kies ik hier voor een korte wandelroute: de groene route van 2,6 km.

De route loopt langs de Geologische wand, een ander stukje erfgoed in de vorm van de wand van een voormalige grindgroeve. In die wand kun je de verschillende afzettingen sinds de ijstijden ontdekken. Dat is tenminste zo als je het kunt vinden: ik liep weer een beetje verkeerd en toen weer terug over de groene route, maar ik kwam niets opzienbarends tegen, anders dan wat paddenstoelen.

Tot slot ga ik nog wat van het culturele deel van het mogelijk toekomstige werelderfgoed bekijken. Ik rijd weer een paar kilometer terug, waar in de buurt van Maasmechelen de tuinwijk Eisden ligt.

Eisden wordt beschouwd als het mooiste voorbeeld van het Garden City(tuinstad)-concept op het Europese vasteland: met de aanleg van de tuinstad wilde men de “arbeidersbevolking bevrijden uit de toenmalige misère van de industriële metropool. Het model behelsde de oprichting van een reeks zelfvoorzienende en autonome steden, met elk maximaal 32.000 inwoners, midden op het platteland.”

Het is niet bepaald een buurt met armzalige mijnwerkerswoningen. Aan brede wegen liggen riante villa’s en publieke gebouwen, nu soms in gebruik als restaurant. Onder de noemer Tuinwijk2020 proberen ze de wijk extra op de kaart te zetten. Zo zijn er langs de weg 15 tekeningen te zien van een Poolse kunstenaar die de mooiste bouwwerken van de wijk voorstellen.

Het is wel een hele klus om het verband te zien tussen de grind- en steenafzettingen, de mijnbouw en de tuinsteden. Een integraal verhaal wordt er niet gepresenteerd, en de verschillende onderdelen liggen kilometers ver uit elkaar – met daartussen veel “gewone” plaatsen en commerciële uitspattingen. Hier ligt bijvoorbeeld ook het tot in Nederland bekende / beruchte outlet winkelcentrum Maasmechelen Village, gebouwd op het terrein van een voormalige steenkoolmijn.