1. #638: IJstijdkunst
2. Mathildenhöhe

#638: IJstijdkunst

Wat is het?
Grotten en kunst uit de ijstijd in de Zwabische Jura omvat 6 archeologische vindplaatsen uit het Aurignacien (ca. 40.000 – 26.000 jaar geleden). Het is de vroegste periode waarin de homo sapiens in Europa voorkomt, en uit deze periode stammen ook de eerste voorbeelden van prehistorische figuratieve kunst en muziekinstrumenten.

Cijfer: 6 (Het is leuk om de verschillende plekken langs te gaan op zoek naar de miniatuurfiguurtjes. Op de vindplaatsen zelf (in de grotten) is nu natuurlijk niks meer te zien dus je moet het van de musea hebben).

Toegang: Sommige van de grotten zijn vrij te bezoeken, maar bij de meer interessante onderdelen moet je toch wel een entreeprijs betalen. 8 EUR bij het Archeopark Vogelherd (plus 1 EUR parkeergeld), 5 EUR bij het museum in Blaubeuren en 3 EUR bij de Hohle Fels grot.

Hoeveel tijd: Ik ben er de hele dag zoet mee geweest.

Opvallend: Dit is een ‘nieuw’ werelderfgoed: het is in de sessie van begin juli 2017 aan de Lijst toegevoegd. Het leverde mij en andere Westeuropese werelderfgoedliefhebbers weer eens een doel op voor een weekendtrip. Op een afstand van zo’n 620 kilometer van mijn huis is het overigens nog best ver, maar ik onderbrak de autorit met overnachtingen in Rüsselsheim (heen) en Darmstadt (terug).

Demonstratie van de prehistorische leefwijze in Archeopark Vogelherd

Op zaterdagochtend bezocht ik het Archeopark Vogelherd. Dit ligt in het noordoostelijk deel van het werelderfgoed, in de vallei van de rivier Lone. Het is een heel kleinschalige toeristische attractie gewijd aan het leven in de prehistorie, vooral gericht op kinderen. Er was meer personeel aanwezig dan er bezoekers waren. Het park is aangelegd om de Vogelherd-grot, één van de 6 grotten die samen het werelderfgoed vormen.

In het park zelf had ik niet veel interesse, maar wel in de kleine tentoonstellingsruimte bij de ingang. Hier hebben ze 2 van de in totaal ca. 50 figuurtjes gesneden uit mammoetbot die in de grotten gevonden zijn. Ze stellen een holenleeuw en een mammoet voor. Waar de leeuw een soort wormpje lijkt, is de mammoet echt perfect gevormd. Beide beeldjes zijn maar een paar centimeter groot.

Mammoetfiguur gesneden uit mammoetbot

De volgende vindplaats ligt een paar kilometer verderop. Grappig is dat alle dorpen die je onderweg tegen komt vlaggen en borden langs de kant van de weg hebben neergezet waarop het werelderfgoed wordt gevierd. De Hohlenstein Stadel grot ligt in Lindenau. Vanaf het parkeerterrein is het nog ruim een kilometer heuvel op om bij de grot te komen. De Hohlenstein Stadel is vooral bekend omdat hier de grootste mammoetfiguur is gevonden: een ruim 30 centimeter groot beeld van een ‘leeuwenmens’, half mens half leeuw. Het staat nu in een museum in Ulm.

Het is een leuke wandeling naar deze grot toe, en je kunt vanaf hier ook in 4 kilometer ‘binnendoor’ lopen naar de Vogelherd grot. De grot zelf is echter vanwege instortingsgevaar niet toegankelijk.

Hohlenstein Stadel grot

In de vallei van de rivier Ach ligt het tweede deel van het werelderfgoed, ook bestaande uit 3 grotten. Ze liggen in de buurt van het plaatsje Blaubeuren, waar het Urgeschichtliches Museum dé beste plek is om meer over deze ijstijdkunst te weten te komen. Hier worden ook gerelateerde vondsten tentoongesteld, zoals het ruwe materiaal (de botten van mammoeten) en de gereedschappen waarmee de vroege mensen hun kunststukjes maakten. Ook hebben ze een paar goede voorbeelden van ijstijdkunst, zoals een duikende vogel (een eend?), een half paard en natuurlijk de vrouwenfiguur ‘Venus van Hohle Fels’.

De Hohle Fels grot ligt iets buiten het plaatsje. De grot is deze maand elke middag geopend. Ik had een grot van vergelijkbare omvang als de andere verwacht, maar deze is echt enorm. Bij de ingang vragen ze me zelfs nog of ik geen warmere kleding bij me heb. Dat is ook weer niet echt nodig, maar de hoogte en diepte van de grot is indrukwekkend. Ter verhoging van de sfeer speelt er deze middag een muziekgroep op ‘oude’ instrumenten.

De grote grot van Hohle Fels

Mathildenhöhe

Mathildenhöhe is een voormalige Jugendstil-kunstenaarskolonie in Darmstadt (1899 – 1914). Dit is de entree tot het museum van de kolonie, gevestigd in het gemeenschappelijk atelier. Het staat op de nominatie om in 2020 werelderfgoed te worden. Nu zijn ze al druk aan het renoveren.

De ‘Bruiloftstoren’, ruim 48 meter hoog en in 1908 als geschenk van de kunstenaars aan hun mecenas groothertog Ernst Lodewijk van Hessen-Darmstadt gegeven. Ook de huidige bewoners van Darmstadt kunnen er nu nog trouwen in één van de zaaltjes met originele aankleding.

De Russisch-orthodoxe Maria Magdalenakerk, gebouwd in 1897 door Tsaar Nicolaas en nu omringd door de tentoonstellingsgebouwen van de kunstenaarskolonie. Het kerkje is dus van iets vroeger datum dan de kunstwerken, maar het is dé blikvanger van het terrein en nog steeds volop in gebruik door gelovigen.

De Platanentuin, een park met sculpturen gemaakt door de kunstenaars van de kolonie.

In het museum zijn verschillende meubelstukken en gebruiksvoorwerpen uit de tijd van de kunstenaarskolonie te zien.