1. #610: Wijnstreek van Piëmont
2. Ivrea & Turijn

#610: Wijnstreek van Piëmont

Wat is het?
De Wijnstreek van Piëmont is een cultuurlandschap van bebouwde heuvels, wijngaarden en dorpjes op de heuvelruggen. Het is één van de oudste wijnproducerende gebieden ter wereld: de traditie gaat terug tot de 5de eeuw voor Christus en is verder ontwikkeld door de Romeinen. Wijnen die er tegenwoordig nog geproduceerd worden zijn Barolo, Barbaresco, Barbera, Asti Spumante and Canelli Spumante. Het werelderfgoed bestaat uit 6 verschillende locaties, de meesten daarvan liggen net ten zuiden van Turijn.

Cijfer: 4 (Echt, veel teleurstellender kan het niet. Wijnstreken zijn toch al niet mijn favoriete werelderfgoederen, maar soms kan je er leuk wandelen of zijn er (zelfs zonder wijnproeverij) interessante tentoonstellingen. Hier is helemaal niks, behalve wijnranken tegen de heuvels en veel moderne, geïndustrialiseerde bedrijven die met wijn maken en verkopen hun geld verdienen.).

Toegang: Ik ben nergens naar binnen geweest (alles was dicht!), dus het bezoek was afgezien van de trein- en buskaartjes gratis.

Hoeveel tijd: Na anderhalf uur had ik het plaatsje Nizza Monferrato meermalen doorlopen en een tijd op een bankje gezeten met een ijsje.

Opvallend: Van de 6 locaties die samen dit werelderfgoed vormen, concentreerde ik me op het wijngebied van Nizza Monferrato. De plaats deelt zijn naam met het Franse Nice (ook Nizza geheten in het Italiaans), vandaar dat het nog een extra achtervoegsel heeft gekregen met ‘Monferrato’ dat de streek aanduidt. Ik reisde naar dit Italiaanse Nizza via een combinatie van trein en bus vanaf Turijn. De tocht duurt ongeveer 1,5 uur, en een overstap is nodig in Asti. Vanaf dat moment verandert de vlakke omgeving van de noordelijke industriële steden in een landschap van gecultiveerde heuvels. Dat is waar het werelderfgoedgebied begint.

De bus passeert een paar interessante bergdorpjes, zoals Mongiardina. Ik verwachtte dat Nizza Monferrato iets dergelijks zou zijn, maar het is een vrij grote plaats met meer dan 10.000 inwoners. In het nominatiedossier voor het werelderfgoed wordt Nizza het beste voorbeeld van een ‘vilanova’ genoemd: een middeleeuwse nederzetting met een met bogen omzoomde hoofdstraat en een marktplein voor de verkoop van lokale producten.

De bus bracht me in het centrum van de stad. Maar wat is er te zien? Ik had enkele bezienswaardigheden opgeschreven die worden genoemd in het nominatiedossier: er moet een markt zijn, 19de eeuwse etalage voorstellingen zoals een fles rustend op een wijnglas, een Museum van de Smaak en een Etnografisch Museum. Op mijn eerste ronde door het centrum kom ik echter alleen maar lokale mensen tegen genietend van hun eerste kopje koffie van de dag en een gesprek met de buren. Borden naar de attracties van de stad blijken schaars en ik heb alleen een rudimentaire kaart bij me. Ik vind uiteindelijk mijn weg naar het Palazzo Crova. Deze 18e-eeuwse villa herbergt tegenwoordig een wijnbar en winkel, plus het Museum van de Smaak. Niemand was er echter aanwezig en de deuren van het museum waren gesloten. Ik heb alleen even in de tuin kunnen kijken.

Ik had ook pech met het Museo Bersano, het etnografisch museum. Dit ligt aan de overkant van de straat van het treinstation. Ze hebben een openlucht tentoonstelling van voorwerpen die worden gebruikt in de wijnindustrie. Het klonk als het meest interessante van Nizza Monferrato, maar ik stuitte weer op een gesloten deur. Het museum is alleen geopend tussen 9 en 11 op weekdagen! Dit moet een recente verandering zijn, op internet had ik vooraf veel langere openingstijden gezien. Alleen door de tralies van de afgesloten hekken kon ik nog een aantal van de tentoongestelde voorwerpen zien.

Deel van het wijnhuis Bersano

Ivrea & Turijn

Ivrea ligt een uurtje ten noorden van Turijn, aan de voet van de Alpen. Het heeft zijn 20e eeuwse bestaan te danken aan de fima Olivetti: de producent van type- en rekenmachines voorzag de hele stad van werk en trok ook veel arbeiders uit het zuiden van Italië aan.

De stad is zich aan het voorbereiden op een werelderfgoednominatie in 2018. Met name Adriano Olivetti schakelde tussen 1930 en 1960 de bekendste Italiaanse moderne architecten in om de stad naar zijn wens te transformeren. Fabrieksgebouwen werden neergezet, maar ook maatschappelijke initiatieven zoals een kinderdagverblijf en huizen voor de arbeiders.

De nominatie telt in totaal 42 gebouwen. Ze zijn via een wandelroute door de stad met elkaar verbonden. Het is lekker lopen in de zon, het gaat meest door rustige woonwijken. De meest bijzondere woningen vind je in dit amfitheater: in een halve cirkel en onder het straatniveau liggen 82 eenpersoons appartementen, bedoeld voor studenten en startende werknemers.

De gezinnen woonden daar in de buurt, iets ruimer behuisd:

Rond lunchtijd ben ik terug in Turijn. Ik zoek een restaurant op in de buurt van het station, en strijk neer op het terras van Primgepoi. Hun specialiteit: mosselen!

Na een siësta op de luxe hotelkamer pak ik om 4 uur een taxi naar het Palazzina di Caccia in Stupinigi. Dit is een kasteeltje zo’n 10 kilometer buiten het centrum, en onderdeel van het werelderfgoed ‘Residenties van het Koninklijk Huis van Savoye’.

Het is een jachtkasteel uit de 18e eeuw. De koninklijke familie van het Hertogdom van Savoye nodigde hier vrienden en bekenden uit voor jachtpartijen. Het lag destijds in bosrijk gebied, dus herten genoeg. In de aankleding van het interieur is het jachtthema vastgehouden. Dit grote hert stond vroeger pontificaal op het hoogste punt van het dak van het kasteel (nu staat daar een kopie).

Twee kamers van het kasteel zijn gewijd aan een andere populaire hobby van de late 18e eeuw: Chinoiserie. Namaak-Chinees behang, kamerschermen en deze kandelaar met een stereotype Chinees zijn daarvan de nog aanwezige voorbeelden.

Na nog een rondje door de niet al te interessante tuin te hebben gelopen, trek ik terug naar het centrum. Geen taxi te bekennen helaas, dus ik moet de hele oprijlaan van het kasteel (zo’n 2 km) aflopen. Daarna rijden er wel bussen, maar niet waar ik heen moet. Uiteindelijk loop ik nog een heel eind verder, naar het dichtstbijzijnde metrostation. Dat ligt in de Olympische wijk van 2006, toen hier de Winterspelen werden gehouden. Daar hebben ze ook deze moderne brug aan over gehouden.